خلق مدل کسب و کار

پیش از راه اندازی کسب و کار به چه نکاتی باید توجه کنیم ؟ برای پیشرفت کسب و کار خود چه کنیم ؟ مشکلات کسب و کار ما کجاست ؟

شاید شما هم سوالاتی از این دست را بارها از خودتان پرسیده اید. پاسخ همه این سوالات در یک جمله خلاصه می شود، با شناخت همه زوایای کسب و کار خودتان می توانید دیدگاه نسبتا مناسبی به زوایای پیدا و پنهان آن داشته باشید و در پاسخ به سوالات فوق موفق باشید و یکی از بهترین ابزارهایی که در این مسیر شما را یاری خواهد کرد، بوم مدل کسب و کار است.

بوم مدل کسب و کار که در سال 2010 توسط الکساندر آستریوالدر و تیمش پس از چند سال تحقیق برروی هستی شناسی کسب و کار ها معرفی شد، توانست در همان سال اول معرفی در قالب کتاب “خلق مدل کسب و کار” موفقیت چشم گیری را رقم بزند. این موفقیت به این دلیل کسب شد که توانست به صاحبان کسب و کارها در قالب های مختلف کمک کند تا کسب و کار خود را بهتر بشناسند و از منظر های مختلف، جنبه های مختلف آنرا زیر ذره بین بگیرند و به ارتقای کسب و کار خود بیاندیشند.

با ترسیم و شناسایی مدل کسب و کار خودتان می توانید همه جنبه های کسب و کار را در نظر گرفته و هزینه های آشکار و نهان و درآمدهای آنرا هوشمندانه تر بررسی و مدیریت کنید. در این مقاله سعی می کنیم معرفی جزیی از مدل کسب و کار ارائه دهیم و در مقالات آینده هر بخش را موشکافانه تر و دقیق تر شرح دهیم.

اما پیش از آن تعریف دقیقی داشته باشیم از مدل کسب و کار : مدل کسب و کار منطق و ارتباط بین تولید، ارائه و جذب ارزش را در هر سازمان یا کسب و کاری شرح می دهد.

اما آستریوالدر و تیمش برای سهولت درک مدل کسب و کار و پیاده سازی آن برای عموم، این مدل را در قالب 9 بلاک و یک طرح کلی ترسیم و ارائه کردند. در ادامه به توضیح کوتاهی از هر یک از این بلاک ها می پردازیم و در مقالات آینده توصیف تفصیلی تری از هر بلاک ارائه خواهیم داد. دقت کنید که پر کردن هر بلاک به ترتیب مطرح شده کمک شایانی در درک کسب و کار خواهد کرد.

1 – بخش های مشتری : بخش های مشتری به توصیف گروه های مختلف انسانی یا سازمانی می پردازد که قصد دارید به آنها محصول یا خدمتی ارائه دهید.

  • شما برای چه کسی ارزش ارائه می دهید ؟
  • مشتریان اصلی و ارزش آفرین شما چه کسانی هستند ؟

2 – ارزش های کلیدی : ارزش های کلیدی مجموعه ای از محصولات یا خدمات است که برای یک بخش یا بخش هایی از مشتریان ارزش آفرینی میکند. ارزش های ممکن است کمی باشند مانند کاهش قیمت و یا کمی باشند مثل بهبود طراحی محصول.

  • شما چه ارزش هایی به مشتریان ارائه می دهید ؟
  • قصد برطرف کردن چه مشکلاتی از مشتریان را دارید ؟
  • چه نیازهایی از مشتری را بر طرف می کنید ؟
  • چه محموعه خدمات یا محصولاتی را به هر بخش از مشتریان ارائه می دهید ؟

3 – کانال ها : کانال ها مجموعه راه هایی است که شما با مشتریان ارتباط برقرار می کنید و ارزش کلیدی خود را به آنها ارائه می دید.

  • از کدام کانال هاست که مشتریان شما دوست دارند ارزش شما را خریداری کنند ؟
  • الان از چه کانال هایی با مشتریان دسترسی دارید ؟
  • کانال ها چگونه با هم هماهنگ می شوند ؟
  • کدام کانال بهترین کارآیی را در حال حاضر دارد ؟
  • کدام کانال به صرفه تر است ؟
  • چگونه با عادات مشتریان هماهنگ می شوید ؟

4 – ارتباط با مشتریان : ارتباط با مشتری بیانگر نحوه برخود و دریافت نیاز های هر یک از بخش های مشتری است.

  • هر بخش مشتری نیازمند چه نوع ارتباطاتی برای بیان بازخورد و نیازهای خود است ؟
  • کدام یک را فراهم کردید ؟
  • چه مقدار برای هر بخش هزینه کردید ؟
  • تاثیر آن بر سایر بخش های مدل کسب و کار چه بوده است ؟

5 – جریان های درآمدی : جریان های درآمدی بیانگر پولی است که کسب و کار از هر بخش از مشتریانش دریافت می کند.

  • برای چه ارزش های مشتریان شما واقعا تمایل به پرداخت پول دارند ؟
  • برای چه ارزش هایی در حال حاضر پول پرداخت می کنند ؟
  • دوست دارند به چه شیوه ای پرداخت کنند ؟
  • هر بخش از درآمد چه میزان از درآمد کل را پوشش می دهد ؟

6 – منابع کلیدی : این بخش بیانگر ابزارها و منابعی است که نیاز است تا کسب و کار شروع به فعالیت کند.

  • هر ارزش کلیدی شما نیازمند چه منابعی است ؟
  • هر کانال توزیع چه منابعی نیاز دارد ؟
  • ارتباط با مشتری چه منابعی نیاز دارد ؟
  • هر جریان درآمدی چه منابعی نیاز دارد ؟

7 – فعالیت های کلیدی : این بخش بیانگر مهم ترین فعالیت هایی است که باید انجام شود تا کسب و کار پیش رود.

  • ایجاد هر ارزش کلیدی شما نیازمند چه فعایت هایی است ؟
  • هر کانال توزیع چه فعالیت هایی نیاز دارد ؟
  • ارتباط با مشتری چه فعالیت هایی نیاز دارد ؟
  • هر جریان درآمدی چه فعالیت هایی نیاز دارد ؟

8 – مشارکت های کلیدی : مجموعه ای از شرکا و تامین کنندگان و توزیع کنندگانی که نیاز هستند تا کسب و کار جریان داشته باشد.

  • شرکای کلیدی شما چه کسانی هستند ؟
  • تامین کنندگان کلیدی شما چه کسانی هستند ؟
  • چه منابعی را از شرکا دریافت می شوند ؟
  • شرکا چه فعالیت های کلیدی را انجام می دهند ؟

9 – ساختار هزینه : بیانگر همه هزینه هایی است که پرداخت می شود تا کسب و کار جریان داشته باشد.

  • هزینه های معمول کسب و کار شما کدامند ؟
  • کدام منابع بیشترین هزینه را دارند ؟
  • کدام فعالیت ها بیشترین هزینه را دارند ؟

با پرکردن هر بلاک با توجه به پرسش های مطرح شده و مقالات آینده دید مناسبی نسبت به اوضاع کسب و کار خود پیدا نموده و در تمامی مراحل پیش از راه اندازی، حین کار و هنگام پیشرفت امکان اعمال تغییرات راهبردی در کسب و کار خود را دارید.